تصویربرداری پزشکی
Medical Imaging 
قالب وبلاگ
لینک دوستان

 ماده حاجب در سی تی اسکن ام آر آی و سونوگرافی و آنژیوگرافی

تهیه وتنظیم: علی طریقت نیا کارشناس رادیولوژی بیمارستان عالی نسب

 نکات تکنیکی زیر  در استفاده ازکنتراست در آنژیوگرافی الزامیست:

 -       آنژیوگرافی کرونری باید فقط در بیمارانی انتخابی و در آنهایی انجام گیرد که منافع انجام آن بیشتر از ریسک پروسیجر باشد.

-       دادن پره مدیکاسیون به بیمار(تجویز آنتی هیستامین) 6ساعت قبل از انجام آزمون لازم است.

-        از کاتتر و وایرهای مناسب در جهت استقرار وجایگیری مناسب و جلوگیری  ازمصرف بیش از حد ماده حاجب،استفاده شود.

-       خطرات ذاتی آنژیوگرافی در بیماران مبتلا به آمفیزم مزمن ریوی زیاد بوده، بایستی انجام ضرورت آن سبک سنگین شود.

-       ازآنژیوگرافی همچنین حتی الامکان در بیماران مبتلا به هموسیستینوری ، بدلیل ریسک  القا ترومبوزو آمبولیسم ، بایستی اجتناب شود

-       فاکتورهای متعددی شامل مدت پروسیجر، مواد سرنگ و کاتتر، وضعیت بیماری زمینه ای و درمان های همزمان ممکن است در ظهور حوادث ترومبوآمبولیک، نقش داشته باشد، به همین دلیل تکنیک های آنژیوگرافیک دقیق شامل  توجه شدید در دستکاری گایدوایر وکاتتر و سیستم های Manifold  و شستن کاتتر بطور مکرر با محلول سالین هپارینه و کم کردن مدت زمان پروسیجر توصیه شده است .

-        سرعت تزریق تقریباً باید مساوی سرعت جریان خون داخل رگ باشد.

-       حجم تزریق فردی برای مشاهده عروق کرونری و بطن چپ  به قرار ذیل است: کرونری چپcc 14-3 ، کرونری راستcc 14-3 ، بطن چپ cc60-30 . مجموع دز تجویزی برای این پروسیجر نباید از cc150 تجاوزنماید.

 - هنگام تزریق حجم زیاد ماده حاجب به بطن چپ و آئورتوگرافی ، پیشنهاد می شود که بین تزریقات به منظور جایگزینی  و رفع اختلالات همودینامیکی ، فاصله زمانی مناسب گذاشته شود.

- در آنژیوگرافی تفریق رقمی داخل شریانی  (IA-DSA) از ماده حاجب رقیق تر یا با میزان ید پائین تر استفاده شود.

- در پروسیجرهایی مانند آنژیوگرافی عروق کرونری و آئورتوگرافی پیشنهاد می شود از ماده حاجب با میزان ید 350-380 میلی گرم ید در میلی لیتر استفاده شود.

نکات در خور توجه در استفاده ازمواد حاجب در سی تی اسکن:

-       تصمیم به استفاده از ماده حاجب، با ریسک توام بوده وباید مبتنی بر ارزیابی بالینی، اطلاعات رادیولوژیکی دیگر و  نتایج  یافته های CT بدون کنتراست باشد.

-       استفاده از مواد حاجب خوراکی و تزریقی در سی تی اسکن به منظور نمایش اختلاف چگالی بین بافت طبیعی و غیر طبیعی می باشد.

-       توزیع ماده حاجب در عروق ودفع آن از بدن بیماران با ریسک بالا، باید به دقت تحت کنترل باشد.

-       مواد حاجب تزریقی برای بررسی سیستم کلیوی،کبد وسیستم صفراوی و تغییردانسیته بافت غیر نرمال به کار می رود،در حالی که مواد حاجب خوراکی برای بررسی بهتر لوله گوارشی کاربرد دارند.

-       در سی تی اسکن با ماده حاجب خوراکی،ازمحلول رقیق شده مگلومین یا گاستروگرافین ویا محلول سوسپانسیون سولفات باریوم 3-1 درصد با ترکیبات آنتی فلوکولاسیون استفاده می شود.این محلول ها در جهت تمایز حلقه های روده از کیست، آبسه، نئوپلاسم به صورت خوراکی طی مراحل منظم لازم به کار می روند(شب قبل از آزمون دو لیوان و به فاصله نیم  ساعت به آزمون هر 10 دقیقه یک لیوان ویک لیوان دقیقاً قبل از انجام سی تی شکم لازم پیشنهاد شده است.)

-       در مواردی که احتمال آسپیراسیون برای بیمار وجود دارد، ماده حاجب از طریق NGT  استفاده می شود.

-       در بررسی اندام ها در سی تی اسکن با کنتراست تزریقی، باید زمان دقیق تصویربرداری رعایت شود که این امرمربوط به مراحل تشدید کنتراست در سی تی اسکن(بولوس،غیرتعادلی و تعادلی) می باشد.

-       در موارد نقص پر شدگی کولون ویا بررسی بیشترآن، انمای کولون با این ماده حاجب انجام می شود.

-       احتیاط لازم در موقع تجویز ماده حاجب کنتراست یددار در موارد با  BBB معیوب ویا مشکوک و اختلالات کلیوی، به عمل آِید .

-       درتزریق بیماران مغزی که BBB مختل دارند تزریق ماده حاجب می تواند باعث تشنج شود، در این موارد، تزریق دیازپام 5 میلی گرم قبل از تزریق پیشنهاد می شود.

-       میزان دز معمول برای سی تی اسکن سر و یا شکم ، cc 200-50 است، میزان دز دارو برای این پروسیجرها نباید از  cc200  تجاوز کند.

مواد حاجب در سونوگرافی:

مواد حاجب در سونوگرافی شامل:1-  ماده حاجب اکتافلوروپروپان: که در دو نوع لیپیدی و آلبومینی وجود دارد. این ماده حاجب به شکل حباب های میکروسکوپی هوا هستند که باعث تشدید اکو می شوند،این حباب ها پایدار بوده و در مدت سونوگرافی  در میکروسفرهای چربی یا آلبومین قرار می گیرند،سپس این میکروسفرها امولسیونی از گاز تشکیل می دهند که مشخصات اکوستیکی آن موجب حاجب شدن بهتر آن ناحیه می شوند.  این ماده حاجب در اکوکاردیوگرافی قلب وبرای بررسی بطن چپ کاربرد دارد.

2-     نرمال سالین آژیته:  در این روش از دو سرنگ 50 سی سی که از دو طرف مقابل هم به سرم نرمال سالین وصل می شوند مایع موجود در سرم، توسط این سرنگها آژیته شده و میکروحباب تولید می کنند. سپس این ماده حاجب به میزان 20 سی سی از طریق ورید به بیمار تزریق می شوند.این روش در بهبود کنتراست وتشخیص بیماریهای مادرزادی مانند شانت کاربرد دارد.

عوارض مواد حاجب در سونوگرافی شامل: QT  طولانی در نوار قلبی،آریتمی بطنی، دردسینه، تهوع، استفراغ وراش پوستی وعدم تعادل می باشد.

مواد حاجب در ام آر آی:

مواد حاجب در ام آر آی با تغییر در زمان آسایش مولکول آب و کوتاه ترشدن زمان آسایش T1 و T2 باعث Enhance شدن ضایعه می شوند.

مواد حاجب در ام آر آی به دو دسته پارامغناطیس و سوپرامغناطیس تقسیم می شوند.

1-     مواد پارامغناطیس برپایه گادولونیوم ساخته شده اند؛که خود به دو دسته رده بندی می شوند.

 الف: آنهایی اثرات NSF دارند مانند : Optimark,Magnevist,Omniscan

ب‌-     آنهایی که NSF در آنها دیده نشده است: Prohance,Moltihance,Dotarem,Gadovist  

 

2-     مواد سوپرامغناطیس:حاوی آهن هستند که  زمان آسایش پروتون های هیدروژن مجاور را کاهش می دهند.ماده حاجب مربوطه Fridex tm نام دارد. برای کبد از مواد حاجب آهن داربه نام MANGAFODIR استفاده می شود که توسط سیستم رتیکولواندوتلیال به دام افتاده و باعث کاهش شدت سیگنال T2 شده ودر نتیجه تومور آن ناحیه افزایش سیگنال خواهد داشت. Fridex رایج ترین اکسید آهن در ام آرآی به همراه دکستران است،که بیشترین جذب آن در کبد و طحال اتفاق می افتد ونیمه عمرآن در رگ 15 دقیقه است.

 

-       ماده حاجب دیگری که خاصیت پارامغناطیس دارد وحاوی منگنزاست، Tesla scan نام دارد که میل چسبندگی با سلول های کبدی دارد و در تشخیص سرطان های دارای هپاتوسیت دار کاربرد دارد.

نکاتی قابل توجه:

-       اگر ماده کنتراست روی سطح پوست بیمار ریخته باشد و یا داخل مگنت قرار گیرد تصویر یا آرتیفکت ایجاد نمی شود.

-       درجهت جلوگیری از تهوع واستفراغ لازم است بیمارقبل از تزریق ماده حاجب، ناشتا باشد.

-       مواد حاجب سوپرامغناطیس باید به طور آهسته تزریق شوند(در مدت 3-2 دقیقه)

-       از دیگر واکنش های ناخواسته ناشی از تزریق ماده حاجب ام ار آی؛ کاهش فشار خون،سردرد گذرا ،اختلالات پوستی، اسپاسم برونشیال، واکنش های آنافیلاکسی ومرگ می باشد.

-       سایر مواد حاجب مورد مصرف در ام آرآی در آمریکا؛ Ablavar,Eovist می باشند.

-       در MRCP عمدتاً از ماده حاجب GASTROMARK + شربت تمشک یا آب آناناس که سیگنال   T2 را کاهش می دهد،استفاده می شود.

[ شنبه 5 آذر1390 ] [ 22:10 ] [ Tarighatnia Ali ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

  • ابر جادو
  • حاوی